1. De drie machten en hun onderlinge controle
Checks and balances: elke macht kan de andere twee beperken. De nummers verwijzen naar de uitleg onder het diagram.
- 1Het Congres stemt wetten, begroting en oorlogsverklaringen; de president moet ze uitvoeren.
- 2De president ondertekent of vetoot wetten, en stelt prioriteiten (State of the Union).
- 3Het Congres kan een veto overrulen (2/3), impeachen, ministers en ambassadeurs bevestigen en verdragen goedkeuren.
- 4De president benoemt rechters van het Hooggerechtshof en andere federale rechters.
- 5De Senaat bevestigt die benoemingen met een gewone meerderheid.
- 6Het Hof kan wetten ongrondwettig verklaren (judicial review).
- 7Het Hof kan ook handelingen van de president en de overheid ongrondwettig verklaren.
2. Hoe een wet tot stand komt
Beide kamers moeten exact dezelfde tekst aannemen. Daarna beslist de president.
Handige uitzondering: begrotingswetten via reconciliation kunnen in de Senaat met een gewone meerderheid door, zonder de 60-stemmendrempel.
3. De verkiezingscyclus
Verschillende termijnen zorgen ervoor dat niet alles tegelijk wordt vernieuwd. De tussentijdse verkiezingen (midterms) vallen precies tussen twee presidentsverkiezingen.
Verkiezingsdag is de eerste dinsdag na de eerste maandag van november. In 2026 is dat 3 november. De Senaat is in drie "klassen" opgedeeld, zodat elke twee jaar ongeveer een derde wordt herkozen. Tussentijdse vacatures kunnen aanvullende verkiezingen veroorzaken.
4. Hoe de president wordt gekozen: het Electoral College
Burgers kiezen niet rechtstreeks de president, maar kiezers (electors) per staat.
5. Federale overheid en staten
Macht is verdeeld over drie lagen. De Grondwet staat bovenaan en kan alleen met brede steun veranderd worden.
6. Overzicht van stemdrempels
Wie moet hoeveel stemmen halen om iets voor elkaar te krijgen?
| Besluit | Wie stemt | Drempel |
|---|---|---|
| Gewone wet | Huis + Senaat, daarna president | Gewone meerderheid |
| Filibuster beëindigen (cloture) | Senaat | 60 van 100 |
| Begrotingsdeel via reconciliation | Senaat | Gewone meerderheid |
| Veto van de president overrulen | Huis + Senaat | 2/3 in beide kamers |
| Rechters en ministers bevestigen | Senaat | Gewone meerderheid (VP beslist bij 50-50) |
| Verdrag goedkeuren | Senaat | 2/3 van aanwezige senatoren |
| Impeachment: aanklacht | Huis | Gewone meerderheid |
| Impeachment: veroordeling en afzetting | Senaat | 2/3 van aanwezige senatoren |
| Grondwetswijziging | Congres + staten | 2/3 Congres + 3/4 staten |
| Presidentsverkiezing | Electoral College | 270 van 538 |
Dit overzicht beschrijft de structuur van het stelsel. Actuele zetelverhoudingen in het Huis en de Senaat staan er bewust niet in, omdat die per verkiezing veranderen.